Een surprise maken: makkelijke ideeën

Een makkelijke surprise maak je zo: kies één ding dat bij de ontvanger past, zoals een hobby, een gewoonte of iets grappigs van dit jaar, en verbouw een doos tot iets wat daarbij hoort. Het cadeau gaat erin, het gedicht komt erbij. Je hebt geen knutseltalent nodig. Een surprise is geslaagd als de ontvanger meteen snapt waarom het over hem of haar gaat.

Wat is een surprise eigenlijk?

Een surprise is een zelfgemaakte verpakking om een cadeau heen, die iets zegt over degene die het krijgt. Het cadeau zelf is vaak klein. De aandacht zit in de vorm, de grap en het gedicht. Mirjam van Leer beschreef dat al in 1996 in het Volkskundig Bulletin van het Meertens Instituut: bij lootjes trekken komt het accent te liggen op de aandacht die zit in een zelfgemaakt cadeau, een spitsvondig gedicht of een knappe surprise, meer dan op wat het gekost heeft.

Een surprise hoort dus niet bij een groot budget, maar bij een goed idee. Dat maakt het ook makkelijk: je hoeft niet mooi te kunnen knutselen, als het idee klopt.

Begin bij de ontvanger, niet bij de doos

Voordat je iets gaat plakken, schrijf je vijf dingen op over de persoon die je getrokken hebt. Denk aan:

• wat hij of zij elke week doet, zoals sporten, koken, tuinieren of gamen
• iets wat dit jaar gebeurde: een verhuizing, een nieuwe baan, een vakantie, een nieuwe huisgenoot
• een gewoonte waar iedereen om kan lachen, zoals altijd te laat komen of nooit de app lezen
• iets waar hij of zij trots op is
• het cadeau dat je gaat geven

Kies daarna één punt. Twee ideeën in één surprise worden vaak rommelig. Lukt het niet om iets te bedenken, vraag dan een huisgenoot, partner of collega van de ontvanger om een tip. Zeg er niet bij waarom, of verzin een smoes.

Een surprise maken van een doos

Een doos is de makkelijkste basis. Zo pak je het aan:

1. Kies de vorm. Een schoenendoos wordt een bed, een boek, een laptop of een koffer. Een lange doos wordt een trein, een gitaar of een skateboard. Twee dozen op elkaar worden een wasmachine of een koelkast.
2. Plak alles dicht behalve één opening om het cadeau in te doen. Die opening moet later makkelijk open kunnen.
3. Bekleed de doos. Plak er wit papier, krantenpapier of gekleurd papier omheen, zodat de opdruk van de doos verdwijnt.
4. Voeg de details toe. Knoppen van doppen, een handvat van een stuk touw, een scherm van een uitgeknipt plaatje. Details maken de grap.
5. Verstop het cadeau in de doos, of verspreid kleine stukjes zodat de ontvanger moet zoeken.
6. Plak het gedicht erop of verstop het in de surprise, met een hint waar het staat.

Wil je ronde vormen maken, zoals een bal, een hoofd of een taart? Dan werk je met papier-maché: proppen krantenpapier of een ballon als basis, daar stroken krant met lijm overheen, laten drogen en dan verven. Reken op een paar dagen droogtijd.

Makkelijke surprise-ideeën

Een paar ideeën die je met weinig materiaal maakt. Pas ze aan op de persoon.

• Voor iemand die steeds zijn sleutels kwijt is: een grote sleutelbos van karton, met het cadeau in de sleutelhanger.
• Voor een thuiswerker: een laptop van een schoenendoos, met een scherm vol berichten uit een overvolle mailbox.
• Voor iemand die net verhuisd is: een verhuisdoos met “breekbaar” erop, en daarin een kleiner huisje van karton.
• Voor een fanatieke sporter: een sporttas, een schoen of een medaille, met een gedicht over alle trainingen die net niet doorgingen.
• Voor iemand die graag kookt: een pan of een oven van een doos, met het cadeau “aan het bakken” erin.
• Voor een plantenliefhebber: een bloempot van een emmer of rol, met papieren bladeren en het cadeau als wortel.
• Voor een treinforens: een trein van een lange doos, met een bord met de vertraging van het jaar.
• Voor een vriendin die altijd haar telefoon kwijt is: een reuzentelefoon, met op het scherm een melding die ze nooit leest.

Werk je met een groep vriendinnen, collega’s of huisgenoten, maak het dan zo persoonlijk mogelijk. Een grap die alleen jullie snappen, werkt beter dan een algemene.

Een surprise in één avond

Geen tijd? Kies dan een bestaande vorm en maak er iets van:

• Een rol keukenpapier wordt een vuurtoren, een verrekijker of een kaars.
• Een lege fles of pak wordt een raket, met het cadeau in de neus.
• Een envelop wordt een brief van een “officiële instantie” die de ontvanger een prijs toekent voor een gewoonte van dit jaar.

Liever een snelle surprise met een goed gedicht dan een prachtig bouwwerk met een gedicht van vier regels.

Plagen mag, kwetsen niet

Een surprise mag best een beetje plagen. Zeg wat iedereen al weet, maar met een knipoog. Grappen over gewicht, uiterlijk of geld, of over iets waar iemand het moeilijk mee had, horen er niet bij. Twijfel je, vraag je dan af of de ontvanger er zelf om zou lachen als de hele kamer meekijkt. Weet je het niet zeker, kies dan een ander idee.

Het gedicht erbij

Schrijf bij je surprise een gedicht dat uitlegt waarom de surprise zo is geworden, en dat een beetje plaagt. Hoe je dat aanpakt, met rijm, opbouw en een voorbeeld, lees je in een sinterklaasgedicht schrijven. Zoek je ideeën die beter passen bij een vrouw, een man, je ouders of grootouders, kijk dan bij een surprise voor een vrouw of een man.

Checklist

• Vijf dingen over de ontvanger opgeschreven
• Eén idee gekozen
• Doos of basismateriaal verzameld
• Cadeau past erin en kan er heelhuids uit
• Surprise is droog, stevig en veilig
• Gedicht geschreven en vastgemaakt
• Naam van de ontvanger op de surprise, niet die van jou

Veelgestelde vragen

Hoe lang ben je bezig met een surprise?

Een simpele surprise van een doos lukt in een avond. Met papier-maché heb je een paar dagen nodig, omdat elke laag moet drogen. Begin dus niet de avond van tevoren.

Moet het cadeau in de surprise zitten?

Meestal wel, maar het hoeft niet. Je kunt ook een speurtocht maken: in de surprise zit een briefje met een hint waar het cadeau verstopt ligt.

Wat als ik helemaal niet kan knutselen?

Dan maak je het idee groter en het knutselwerk kleiner. Een gewone doos met een grappig etiket en een sterk gedicht is ook een surprise.

Mag een surprise gekocht zijn?

Spreek dat met de groep af. Een gekochte vorm met een eigen grap en een eigen gedicht kan ook, als iedereen dat goed vindt. Zet in de notitie bij de lootjes wat jullie verwachten.

Bronnen

• Mirjam van Leer, Meertens Instituut: Wie gelooft er nog in Sinterklaas? Een ritueel geschenkenfeest als spiegel van veranderende relaties, Volkskundig Bulletin 22 (1996)