Een surprise voor een vrouw of een man

Een surprise voor een vrouw of een man maak je het snelst door niet aan “vrouw” of “man” te denken, maar aan die ene persoon. Wat doet ze elke week? Waar maakt hij grappen over? Wat gebeurde er dit jaar? Kies één antwoord, maak er een vorm van en stop het cadeau erin. Hieronder staan ideeën per soort persoon, en tips voor ouders en grootouders.

Waarom de persoon belangrijker is dan man of vrouw

Ideeënlijstjes per geslacht vallen vaak tegen. Niet elke vrouw houdt van tassen en niet elke man van gereedschap. Een surprise is juist leuk omdat hij laat zien dat je iemand kent. Mirjam van Leer schreef in 1996 in het Volkskundig Bulletin van het Meertens Instituut dat het bij vieringen onder volwassenen, op het werk of met vrienden, meestal draait om spitsvondige gedichten, waarin de gever liefst met humor commentaar geeft op het gedrag van de ontvanger. Dat lukt alleen als je over die ene persoon nadenkt.

Begin daarom met deze vragen:

• Wat doet hij of zij in de vrije tijd?
• Wat was het grootste nieuws van zijn of haar jaar?
• Welke gewoonte kent iedereen in de groep?
• Wat is het cadeau, en waar past dat in?

Een surprise voor een vrouw: makkelijk en snel

Een paar ideeën die je in een avond maakt. Kies wat past bij de vrouw die je getrokken hebt.

• Ze leest veel: een groot boek van een doos, met de titel van “haar levensverhaal” en het cadeau tussen de bladzijden.
• Ze is net begonnen met hardlopen: een loopschoen van een schoenendoos, met een gedicht over de route waarop ze steeds verdwaalt.
• Ze is altijd onderweg: een koffer met stickers van alle plekken waar ze dit jaar was.
• Ze is dol op haar huisdier: een mand van karton met het huisdier van papier-maché erin, en het cadeau in de mand.
• Ze stuurt de langste spraakberichten: een reuzentelefoon met een balk van een spraakbericht van een uur.
• Ze heeft een nieuwe baan: een bureau of naamplaatje, met een “functieomschrijving” in het gedicht.

Gaat het om je partner, dan mag het persoonlijker. Gaat het om een collega of een vriendin van een vriendin, hou het dan bij wat de hele groep weet.

Een surprise voor een man: makkelijk en grappig

Ook hier geldt: begin bij wat hij doet, niet bij wat mannen zouden doen.

• Hij kijkt elke wedstrijd: een tribune of een scorebord, met de uitslag van “zijn seizoen”.
• Hij kookt graag maar ruimt nooit op: een stapel afwas van karton, met het cadeau onder het onderste bord.
• Hij fietst naar zijn werk, weer of geen weer: een fiets of een regenpak van een doos, met het cadeau in de fietstas.
• Hij klust al een jaar aan hetzelfde project: een half afgemaakte kast van een doos, met een bordje “bijna klaar”.
• Hij is altijd de laatste die aankomt: een reuzenwekker met het cadeau in de wijzerplaat.
• Hij is net vader geworden: iets wat met slapen te maken heeft, zoals een kussen of een bed van karton.

Een grappige surprise voor een man werkt het best als de grap uit zijn eigen jaar komt. Een algemene grap kan iedereen bedenken. Een grap over die ene keer dat hij met de verkeerde trein naar een bruiloft ging, alleen jij.

Een surprise voor je moeder of vader

Voor ouders werkt een surprise die terugkijkt goed: iets uit hun jaar, iets wat ze voor jou deden, of een gewoonte die jij als kind al kende. Denk aan een “familieboek” van een doos met foto’s erop geplakt, de keukenwekker die altijd te vroeg afgaat, of de tuin waar elk weekend in gewerkt wordt.

Ben je zelf de ouder en hebben je kinderen jou getrokken, dan is dat het moment om ze vrij te laten. Een surprise van een kind hoeft niet perfect te zijn.

Een surprise voor oma of opa

Bij grootouders gaat het om meer dan het idee alleen. Een paar praktische punten:

• Maak hem makkelijk te openen. Geen strak dichtgeplakte dozen of lagen papier-maché. Een deksel of een klep die opengaat, werkt beter.
• Schrijf het gedicht in grote letters, of print het groot. Spreek af wie het voorleest als lezen lastig is.
• Hou het licht. Een surprise die je moet tillen of die stof en snippers verliest, is minder handig.
• Kies een onderwerp uit hun leven. De moestuin, de kaartclub, de vaste wandeling of de kleinkinderen. Een grap over hoe ze vroeger iets deden, kan ook goed werken.

Grappig zonder te kwetsen

Een surprise mag plagen. Iedereen in de kamer moet kunnen lachen, ook de ontvanger. Daarom laten we een paar onderwerpen altijd liggen:

• gewicht, lengte, uiterlijk of leeftijd als zwakte
• geld, schulden of wat iemand verdient
• een ziekte, een scheiding, een ontslag of een verlies
• iets wat iemand in vertrouwen vertelde

Weet je niet zeker of een grap goed valt, laat dan iemand anders uit de groep meekijken. Zegt die “hmm”, kies dan iets anders.

Het gedicht

De surprise en het gedicht vertellen samen één verhaal. De surprise laat zien waar het over gaat, het gedicht vertelt waarom. Hoe je zo’n gedicht opbouwt, lees je in een sinterklaasgedicht schrijven. De basis van het knutselen, met een doos of papier-maché, staat in een surprise maken.

Checklist

• Drie dingen over de persoon verzameld
• Eén idee gekozen dat bij hem of haar past
• Grap gecheckt: lacht de ontvanger zelf mee?
• Makkelijk te openen, zeker voor grootouders
• Gedicht leesbaar, in grote letters waar nodig
• Cadeau zit erin of er is een duidelijke hint

Veelgestelde vragen

Wat als ik iemand trek die ik nauwelijks ken?

Vraag rond bij mensen die hem of haar beter kennen, of maak de surprise over iets wat de hele groep heeft gezien. Het cadeau kan dan het idee zijn: maak een vorm die verwijst naar wat erin zit.

Mag de surprise over het cadeau gaan in plaats van over de persoon?

Ja. Krijgt iemand thee, maak dan een theepot. Het wordt persoonlijker als je er in het gedicht iets over de ontvanger bij zet.

Is een surprise voor een partner anders?

Je mag persoonlijker zijn, maar de rest van de groep kijkt mee. Hou grappen die alleen voor jullie twee zijn voor een ander moment.

Bronnen

• Mirjam van Leer, Meertens Instituut: Wie gelooft er nog in Sinterklaas? Een ritueel geschenkenfeest als spiegel van veranderende relaties, Volkskundig Bulletin 22 (1996)