Secret santa en lootjes trekken met kerst of op het werk

Secret santa is een cadeauspel voor kerst. Iedereen in de groep trekt een naam en koopt een cadeau voor die ene persoon, die niet weet van wie het komt. Het Engelse Cambridge Dictionary omschrijft het zo: een afspraak waarbij iedereen in een groep een kerstcadeau koopt voor één ander, zonder dat die weet wie het kocht. Het lijkt op lootjes trekken met Sinterklaas, maar dan voor kerst. Een surprise en een gedicht horen er niet standaard bij.

Secret santa: wat is dat precies?

Het principe is hetzelfde als bij lootjes trekken: één cadeau per persoon, voor één ander, en geheim wie wie heeft. Het verschil zit in het moment en in wat erbij hoort. Een surprise met een gedicht hoort bij Sinterklaas. Bij secret santa draait het om het cadeau zelf, en om de vraag wie het gaf.

Dat geheim kun je op twee manieren spelen:

• Helemaal anoniem. Het cadeau ligt onder de boom of op een tafel, met alleen de naam van de ontvanger erop. Niemand vertelt van wie het komt.
• Met een onthulling. Na het uitpakken raadt de ontvanger wie het gaf. Pas daarna zegt de gever het.

Kies vooraf wat jullie doen, zodat niemand zich per ongeluk verraadt.

Wil je met kerst toch een gedicht of een surprise? Dat kan natuurlijk. Mirjam van Leer zag in 1996, in het Volkskundig Bulletin van het Meertens Instituut, al mensen die ook hun kerstcadeaus van surprises of gedichten voorzagen. Hoe je dat aanpakt, lees je in een surprise maken en een sinterklaasgedicht schrijven.

Secret santa regels: wat spreek je af?

Een officieel reglement hebben we niet gevonden. Dit zijn de afspraken die je als groep maakt, het liefst voordat je trekt:

• Budget. Kies samen een bedrag dat voor iedereen haalbaar is, en houd je eraan. Hoe je een goed cadeau kiest bij elk budget, staat in een cadeau bij lootjes trekken.
• Datum. Wanneer worden de cadeaus gegeven? Op een kerstborrel, een kerstdiner of op de laatste werkdag voor de vakantie?
• Anoniem of niet. Blijft het geheim, of raden jullie na afloop?
• Wensen. Mag iedereen een paar wensen opgeven? Dat helpt vooral als je iemand trekt die je nauwelijks kent.
• Wat niet. Bijvoorbeeld geen alcohol, geen grapcadeaus die iemand voor gek zetten, of geen cadeaus die naar iemands uiterlijk verwijzen.

Zet de afspraken in de notitie bij de lootjes. Dan staan ze op het lootje van iedereen.

Lootjes trekken voor kerst via WhatsApp

Secret santa trek je net zo als lootjes voor Sinterklaas. Met onze gratis lootjestool gaat dat zo:

1. Zet de namen erin, één per regel. Het kan met 3 tot 30 namen.
2. Geef aan wie elkaar niet mogen trekken, bijvoorbeeld partners of twee collega’s die al samen een cadeau voor iedereen regelen.
3. Vul eventueel het budget, de datum en een notitie in.
4. Trek de lootjes. Iedereen krijgt een eigen link, die je met de WhatsApp-knop verstuurt of kopieert.

Niemand trekt zichzelf. Er is geen account, geen e-mailadres en geen telefoonnummer nodig, en er wordt niets opgeslagen. De trekking bestaat alleen zolang jouw pagina openstaat, dus kopieer alle links eerst naar een privénotitie.

Meer over lootjes trekken met een link, met uitzonderingen en met weinig mensen staat in lootjes trekken voor Sinterklaas.

Lootjes trekken online voor kerst met een verlanglijstje

Bij secret santa trek je soms iemand die je weinig kent. Een verlanglijstje helpt dan. Vraag iedereen om een online verlanglijstje voor kerst te maken en de link in de groep te zetten. Omdat iedereen zijn lijstje deelt, verraadt niemand wie hij of zij heeft getrokken. Wat je op zo’n lijstje zet, lees je in lootjes trekken met een verlanglijstje.

Secret santa met collega’s

Op het werk is secret santa een manier om iets te doen voor iedereen, zonder dat je voor de hele afdeling hoeft te kopen. Dat het feest ook op het werk wordt gevierd, is niet nieuw: Van Leer beschreef in 1996 al dat collega’s Sinterklaas vieren met hun eigen afdeling, en dat daar net als thuis meestal lootjes worden getrokken.

Een paar dingen om op te letten op het werk:

• Maak meedoen vrijwillig. Niet iedereen viert kerst of Sinterklaas, en niet iedereen heeft er budget voor. Vraag wie mee wil doen, en trek alleen met die namen.
• Kies een budget dat voor iedereen past, van stagiair tot leidinggevende. Liever laag dan te hoog.
• Houd het neutraal. Een cadeau voor een collega moet ook goed vallen als de hele afdeling meekijkt. Geen cadeaus die met uiterlijk, gewicht of privézaken te maken hebben.
• Denk aan dieet en alcohol. Vraag in de opgave of iemand iets niet eet of drinkt, of zet in de afspraken dat alcohol niet de bedoeling is.
• Collega’s op afstand. Werken niet alle collega’s op dezelfde plek, spreek dan af of cadeaus worden opgestuurd of bewaard tot een dag dat iedereen er is.

Sinterklaas vieren met collega’s

Viert jullie afdeling liever Sinterklaas, dan werkt hetzelfde systeem: lootjes trekken, een budget, een datum. Met wat meer tijd kun je er surprises en gedichten aan toevoegen. Hebben jullie maar een uur, speel dan het dobbelspel uit Sinterklaas vieren met volwassenen, met kleine pakjes die iedereen meeneemt.

Secret santa cadeau-ideeën

Omdat je de ontvanger soms weinig kent, kies je iets wat makkelijk goed valt:

• iets lekkers, zoals zelfgebakken koekjes of een pot jam
• iets voor op het bureau of voor in de pauze
• een boek of een spel waarvan je weet dat de ontvanger het leuk vindt
• iets van het verlanglijstje, als dat er is

Wij noemen geen bedragen: het budget kiest de groep. Een klein cadeau dat past bij de persoon, met een kaartje erbij, zegt meer dan iets duurs zonder gedachte.

Checklist

• Wie doet er mee? Vrijwillig, alleen die namen
• Budget, datum en anoniem of niet afgesproken
• Uitzonderingen bepaald
• Lootjes getrokken, links in een privénotitie
• Iedereen zijn eigen link gestuurd, code gecheckt
• Verlanglijstjes gedeeld in de groep
• Dieetwensen en alcohol meegenomen in de afspraken

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen secret santa en lootjes trekken?

Het principe is hetzelfde: je trekt een naam en geeft die persoon een cadeau. Secret santa is de kerstvariant, waarbij de ontvanger niet weet van wie het cadeau komt. Bij lootjes trekken met Sinterklaas horen in Nederland vaak een surprise en een gedicht.

Moet de gever altijd geheim blijven?

Nee. Spreek af of jullie na afloop raden wie wie had, of dat het geheim blijft.

Kan ik secret santa doen met een oneven aantal?

Ja. Lootjes trekken werkt met elk aantal vanaf drie. Bij drie mensen weet iedereen wel snel wie wie heeft.

Wat als iemand afhaakt na de trekking?

Dan trek je opnieuw zonder die naam. Iedereen krijgt een nieuwe link met een nieuwe code. Laat in de groep weten welke code nu geldt.

Bronnen

• Cambridge Dictionary: secret Santa
• Mirjam van Leer, Meertens Instituut: Wie gelooft er nog in Sinterklaas? Een ritueel geschenkenfeest als spiegel van veranderende relaties, Volkskundig Bulletin 22 (1996)